زمان مطالعه25 دقیقه
می پسنـدم0
اندازه متن12
آیا تا به حال عدد پالس اکسیمتر شما به طور ناگهانی افت کرده یا عددی غیرمنطقی روی صفحه نمایش ظاهر شده و باعث نگرانی شما شده است؟ بسیاری از افراد، به ویژه بیمارانی که در خانه اشباع اکسیژن خون خود را پایش می کنند، با این مشکل دست و پنجه نرم کرده اند. تصور کنید دستگاه SpO2 شما را 85 درصد نشان می دهد در حالی که کاملا سالم هستید و هیچ نشانه ای از هیپوکسمی ندارید. در چنین شرایطی، سوال اصلی این است: آیا واقعا مشکلی در سلامت من وجود دارد یا خطای پالس اکسیمتر عامل نمایش این عدد اشتباه است؟
پاسخ این سوال بسیار مهم است، چون طبق هشدار سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) درباره محدودیت های پالس اکسیمتر، عوامل متعددی می توانند باعث نمایش عدد نادرست در این دستگاه ها شوند و تصمیم گیری بر اساس عدد اشتباه ممکن است خطرناک باشد.
در این مقاله جامع از سایت آزما تجهیز، تمام عوامل موثر بر دقت پالس اکسیمتر را بررسی می کنیم، علت خطای پالس اکسیمتر را به زبان ساده توضیح می دهیم و به شما آموزش می دهیم که با رعایت چند نکته ساده، عدد دقیق تری از اندازه گیری اکسیژن خون خود به دست آورید.
خطای پالس اکسیمتر می تواند ناشی از عوامل مختلفی باشد. مهم ترین علت خطای پالس اکسیمتر شامل حرکت دست یا لرزش انگشتان حین اندازه گیری، سردی انگشتان و ضعف گردش خون محیطی، وجود لاک ناخن یا ناخن مصنوعی روی انگشت، تابش نور شدید محیط روی سنسور نوری دستگاه، جایگذاری نادرست انگشت در دستگاه، ضعف یا تمام شدن باتری، رنگدانه تیره پوست، کم خونی شدید و مسمومیت با مونوکسید کربن است.
برای افزایش دقت پالس اکسیمتر، کافی است انگشت خود را تمیز و گرم کنید، لاک ناخن را پاک کنید، در محیطی با نور مناسب بنشینید، دست خود را ثابت نگه دارید و از باتری سالم استفاده کنید. نحوه صحیح استفاده از پالس اکسیمتر تاثیر مستقیمی بر عدد نمایش داده شده دارد. اگر با رعایت تمام نکات، همچنان SpO2 زیر 94 درصد نشان داده می شود، حتما با پزشک مشورت کنید. برای آشنایی بیشتر با اعداد طبیعی، مقاله عدد نرمال اکسیژن خون چقدر است را مطالعه کنید.
قبل از بررسی علت خطای پالس اکسیمتر، لازم است بدانید این دستگاه چگونه اشباع اکسیژن خون را اندازه گیری می کند. درک سازوکار عملکرد دستگاه کمک می کند بهتر بفهمید چرا برخی عوامل می توانند دقت پالس اکسیمتر را تحت تاثیر قرار دهند.
پالس اکسیمتر با استفاده از دو پرتو نوری کار می کند: یک پرتو قرمز (با طول موج حدود 660 نانومتر) و یک پرتو مادون قرمز (با طول موج حدود 940 نانومتر). این دو پرتو از یک سمت سنسور نوری ساطع می شوند و از بافت انگشت عبور می کنند. در سمت دیگر سنسور نوری، یک آشکارساز (Detector) نور عبور کرده را دریافت می کند.
طبق توضیحات کلینیک کلیولند (Cleveland Clinic)، هموگلوبین اکسیژن دار (اکسی هموگلوبین) و هموگلوبین بدون اکسیژن (دئوکسی هموگلوبین) این دو طول موج نوری را به شکل متفاوتی جذب می کنند. هموگلوبین اکسیژن دار نور مادون قرمز را بیشتر عبور می دهد و نور قرمز را بیشتر جذب می کند. عکس این اتفاق برای هموگلوبین بدون اکسیژن رخ می دهد. دستگاه با تحلیل نسبت جذب این دو طول موج، مقدار SpO2 (درصد اشباع اکسیژن خون) را محاسبه و روی صفحه نمایش نشان می دهد.
علاوه بر SpO2، پالس اکسیمتر ضربان قلب را نیز اندازه گیری می کند. هر بار که قلب خون را پمپ می کند، حجم خون در رگ های انگشت به شکل پالسی (ضربانی) تغییر می کند. سنسور نوری این تغییرات ضربانی را تشخیص می دهد و تعداد ضربان قلب در دقیقه را محاسبه می کند. به همین دلیل است که ضعف گردش خون محیطی می تواند هم بر اندازه گیری اکسیژن خون و هم بر نمایش ضربان قلب تاثیر منفی بگذارد.
| ویژگی | پالس اکسیمتر (SpO2) | گاز خون شریانی (ABG) |
|---|---|---|
| نوع اندازه گیری | غیرتهاجمی | تهاجمی (نمونه خون) |
| دقت | ±2 تا ±3 درصد | استاندارد طلایی |
| سرعت نتیجه | چند ثانیه | چند دقیقه تا ساعت |
| نیاز به تجهیزات خاص | خیر | آزمایشگاه |
| قابلیت استفاده در خانه | بله | خیر |
| هزینه | کم | بالا |
| تاثیرپذیری از عوامل محیطی | زیاد | بسیار کم |
همان طور که در جدول مشاهده می کنید، دقت پالس اکسیمتر در بهترین شرایط حدود 2 تا 3 درصد با مقدار واقعی تفاوت دارد. این به آن معناست که اگر دستگاه عدد 96 درصد را نشان دهد، SpO2 واقعی شما ممکن است بین 93 تا 99 درصد باشد. حال اگر عوامل موثر بر دقت پالس اکسیمتر مانند حرکت دست، لاک ناخن یا سردی انگشتان نیز وجود داشته باشد، این محدوده خطا بسیار بیشتر خواهد شد.
حالا بیایید به طور کامل عوامل موثر بر دقت پالس اکسیمتر را بررسی کنیم. شناخت این عوامل به شما کمک می کند خطای پالس اکسیمتر را به حداقل برسانید.
یکی از شایع ترین دلایل خطای پالس اکسیمتر، حرکت دست یا لرزش انگشتان حین اندازه گیری است. همان طور که توضیح دادیم، سنسور نوری دستگاه تغییرات ضربانی خون در رگ ها را تحلیل می کند. وقتی دست یا انگشت حرکت می کند، این تغییرات با سیگنال های حرکتی مخلوط شده و دستگاه نمی تواند بین نوسان ناشی از ضربان قلب و نوسان ناشی از حرکت تفاوت بگذارد. نتیجه این اختلال، نمایش اعداد نادرست هم در SpO2 و هم در ضربان قلب است.
لرزش انگشتان می تواند ناشی از سرما، استرس، مصرف کافئین زیاد، بیماری های عصبی مانند پارکینسون یا حتی خستگی عضلانی باشد. افرادی که دچار لرزش دست هستند، بهتر است از دستگاه های پیشرفته تر با فناوری حذف نویز حرکتی استفاده کنند. برای آشنایی با تفاوت مدل های مختلف، مقاله تفاوت پالس اکسیمتر خانگی و پزشکی را بخوانید.
وقتی انگشتان شما سرد هستند، رگ های خونی منقبض می شوند و گردش خون محیطی به شدت کاهش می یابد. در این شرایط، حجم خون عبوری از بافت انگشت کاهش پیدا می کند و سنسور نوری نمی تواند سیگنال ضربانی قوی و مشخصی دریافت کند. این یکی از جدی ترین عوامل موثر بر دقت پالس اکسیمتر محسوب می شود.
ضعف گردش خون محیطی فقط به دلیل سرما ایجاد نمی شود. بیماری هایی مانند رینود (Raynaud’s Syndrome)، دیابت پیشرفته، بیماری های عروق محیطی و افت شدید فشار خون نیز می توانند جریان خون در انگشتان را کاهش دهند. در چنین بیمارانی، خطای پالس اکسیمتر بسیار رایج تر از افراد سالم است و ممکن است دستگاه اصلا نتواند عددی نمایش دهد یا علامت خطا نشان دهد.
طبق اطلاعات منتشر شده توسط FDA، سردی انگشتان و ضعف گردش خون محیطی یکی از مهم ترین عوامل نمایش عدد نادرست در پالس اکسیمترهای انگشتی است و کاربران باید قبل از اندازه گیری اکسیژن خون، مطمئن شوند که انگشتان آن ها به اندازه کافی گرم هستند.
لاک ناخن، به ویژه رنگ های تیره مانند مشکی، آبی تیره، سبز تیره و قرمز تیره، می تواند عبور نور از بافت انگشت را مختل کند. سنسور نوری دستگاه باید بتواند نور قرمز و مادون قرمز را از یک طرف انگشت بتاباند و از طرف دیگر دریافت کند. لاک ناخن با جذب بخشی از نور، نسبت جذب دو طول موج را تغییر می دهد و باعث خطای پالس اکسیمتر می شود.
ناخن های مصنوعی (اکریلیک یا ژلیش) نیز همین تاثیر را دارند و حتی ممکن است اثرگذاری بیشتری داشته باشند چون ضخامت بیشتری نسبت به لاک معمولی دارند. مطالعات بالینی نشان داده اند که لاک ناخن تیره می تواند SpO2 نمایش داده شده را 2 تا 5 درصد کمتر از مقدار واقعی نشان دهد. این میزان خطا در بیمارانی که SpO2 واقعی آن ها نزدیک به مرز هشدار (مثلا 94 درصد) است، می تواند منجر به تشخیص اشتباه هیپوکسمی شود.
نور شدید محیط، چه نور خورشید مستقیم و چه نور لامپ های قوی (به ویژه لامپ های فلورسنت و LED پرقدرت)، می تواند با سنسور نوری دستگاه تداخل ایجاد کند. آشکارساز پالس اکسیمتر طراحی شده تا فقط نوری که از سمت منبع نور دستگاه عبور کرده را دریافت کند، اما نور محیطی شدید می تواند مستقیما به آشکارساز برسد و سیگنال دریافتی را مختل کند.
این علت خطای پالس اکسیمتر اغلب نادیده گرفته می شود. بسیاری از افراد در فضای باز زیر نور مستقیم آفتاب یا کنار پنجره ای که نور شدید خورشید از آن می تابد، از دستگاه استفاده می کنند و متوجه تاثیر نور بر نتیجه نمی شوند. مرکز کنترل و پیشگیری بیماری های آمریکا (CDC) نیز در راهنمای استفاده از پالس اکسیمتر، اجتناب از نور شدید محیط را یکی از نکات مهم ذکر کرده است.
نحوه صحیح استفاده از پالس اکسیمتر ایجاب می کند که انگشت به طور کامل و صحیح در گیره دستگاه قرار بگیرد. اگر نوک انگشت به سنسور نوری نرسد، یا انگشت کج قرار بگیرد، یا بخشی از سنسور نوری روی ناخن و بخشی روی پوست قرار بگیرد، نتیجه اندازه گیری اکسیژن خون نادرست خواهد بود.
استفاده از انگشت نامناسب نیز می تواند علت خطای پالس اکسیمتر باشد. به طور کلی انگشت اشاره یا انگشت میانی بهترین انتخاب هستند چون جریان خون مناسبی دارند. انگشت شست به دلیل ضخامت بیشتر و انگشت کوچک به دلیل باریکی بیش از حد ممکن است نتایج دقیقی ندهند.
عامل ساده ای که بسیاری آن را فراموش می کنند، وضعیت باتری دستگاه است. وقتی باتری پالس اکسیمتر رو به اتمام است، ولتاژ تامین شده برای سنسور نوری و مدارات پردازش کاهش می یابد. این کاهش ولتاژ می تواند شدت نور ساطع شده را تغییر دهد و محاسبات دستگاه را دچار خطا کند. بسیاری از دستگاه ها علامت کم بودن باتری را نمایش می دهند، اما برخی مدل های ارزان تر این قابلیت را ندارند و بدون هشدار، اعداد نادرست نشان می دهند.
تحقیقات جدید که توسط FDA و نشریات معتبر پزشکی منتشر شده، نشان می دهد رنگدانه تیره پوست می تواند بر دقت پالس اکسیمتر تاثیر بگذارد. یک مطالعه مهم منتشر شده در مجله پزشکی نیوانگلند (NEJM) نشان داد که پالس اکسیمتر در افراد با پوست تیره تر، حدود سه برابر بیشتر احتمال دارد هیپوکسمی پنهان (SpO2 واقعی زیر 88 درصد در حالی که دستگاه بالای 92 درصد نشان می دهد) را از دست بدهد. این موضوع به خصوص در شرایط بحرانی بسیار خطرناک است.
در کم خونی شدید، مقدار کل هموگلوبین خون کاهش می یابد. پالس اکسیمتر درصد اشباع اکسیژن هموگلوبین موجود را اندازه گیری می کند، نه مقدار کل اکسیژن خون را. بنابراین ممکن است SpO2 طبیعی (مثلا 98 درصد) نشان دهد در حالی که به دلیل کمبود هموگلوبین، اکسیژن رسانی به بافت ها ناکافی است. کلینیک مایو (Mayo Clinic) نیز اشاره کرده که کم خونی شدید یکی از شرایطی است که دقت پالس اکسیمتر در آن محدود می شود.
در مسمومیت با مونوکسید کربن، هموگلوبین به جای اکسیژن، با مونوکسید کربن ترکیب می شود (کربوکسی هموگلوبین). پالس اکسیمتر نمی تواند بین اکسی هموگلوبین و کربوکسی هموگلوبین تفاوت بگذارد و SpO2 را کاذبانه بالا و طبیعی نشان می دهد در حالی که فرد دچار کمبود شدید اکسیژن است. این یکی از خطرناک ترین علت خطای پالس اکسیمتر محسوب می شود.
همچنین در متهموگلوبینمی (ناشی از برخی داروها یا مواد شیمیایی)، هموگلوبین تغییر ساختار می دهد و جذب نوری آن تغییر می کند. در این حالت، پالس اکسیمتر معمولا عدد 85 درصد نشان می دهد، صرف نظر از SpO2 واقعی بیمار.
| عامل خطا | تاثیر بر نتیجه | راه حل |
|---|---|---|
| حرکت دست و لرزش انگشتان | نوسان شدید اعداد و نمایش SpO2 و ضربان قلب نادرست | دست را روی سطح صاف بگذارید و کاملا ثابت نگه دارید |
| سردی انگشتان و ضعف گردش خون محیطی | نمایش SpO2 پایین تر از مقدار واقعی یا عدم نمایش عدد | انگشتان را قبل از اندازه گیری گرم کنید (مالش دادن یا آب ولرم) |
| لاک ناخن و ناخن مصنوعی | کاهش 2 تا 5 درصدی SpO2 نمایش داده شده | لاک را پاک کنید یا از انگشتی بدون لاک استفاده کنید |
| نور شدید محیط (آفتاب، لامپ قوی) | تداخل با سنسور نوری و نمایش عدد نادرست | در محیط با نور ملایم اندازه گیری کنید یا روی دستگاه را بپوشانید |
| جایگذاری نادرست انگشت در دستگاه | خوانش ناپایدار یا عدم نمایش نتیجه | انگشت اشاره یا میانی را تا انتها و صاف در دستگاه قرار دهید |
| ضعف یا تمام شدن باتری | خطا در محاسبات و نمایش عدد نادرست | باتری را مرتب بررسی و در صورت نیاز تعویض کنید |
| رنگدانه تیره پوست | نمایش SpO2 بالاتر از مقدار واقعی (در موارد هیپوکسمی) | نتایج را با علائم بالینی مقایسه کنید و در صورت نیاز ABG انجام دهید |
| کم خونی شدید | SpO2 طبیعی با وجود اکسیژن رسانی ناکافی به بافت ها | مشورت با پزشک و انجام آزمایش خون |
| مسمومیت با مونوکسید کربن | SpO2 کاذبانه بالا و طبیعی | مراجعه فوری به اورژانس و انجام آزمایش Co-Oximetry |
یکی از موثرترین روش ها برای کاهش خطای پالس اکسیمتر، رعایت نحوه صحیح استفاده از پالس اکسیمتر است. CDC در راهنمای رسمی خود مراحل زیر را برای استفاده صحیح از دستگاه توصیه کرده است. با طی کردن این مراحل، می توانید عدد دقیق تری از اندازه گیری اکسیژن خون به دست آورید.
قبل از هر چیز، مطمئن شوید باتری دستگاه سالم و پر است. سطح سنسور نوری دستگاه را با دستمال نرم تمیز کنید تا گرد و غبار یا آلودگی مانع عبور نور نشود. اگر لاک ناخن یا ناخن مصنوعی دارید، حتما آن را از انگشتی که می خواهید استفاده کنید پاک کنید. دست های خود را بشویید و خشک کنید.
اگر انگشتان شما سرد هستند، قبل از اندازه گیری آن ها را گرم کنید. می توانید دست ها را به مدت 30 ثانیه تا یک دقیقه به هم بمالید، آن ها را زیر آب ولرم بگیرید یا چند دقیقه در جیب یا زیر پتو قرار دهید. گرم شدن انگشتان باعث بهبود گردش خون محیطی و افزایش دقت پالس اکسیمتر می شود.
در محیطی با نور ملایم بنشینید. از قرار دادن دست زیر نور مستقیم آفتاب یا زیر لامپ های بسیار قوی خودداری کنید. بهتر است روی صندلی راحتی بنشینید و دست خود را روی میز یا دسته صندلی قرار دهید تا ثابت باشد.
انگشت اشاره یا انگشت میانی بهترین انتخاب برای اندازه گیری هستند. از انگشت شست و انگشت کوچک استفاده نکنید. همچنین اگر یک دست آسیب دیده، یا رگ گیری شده، یا کاف فشار خون به آن بسته شده، از دست دیگر استفاده کنید.
دستگاه را باز کنید و انگشت انتخابی را به آرامی تا انتها داخل دستگاه قرار دهید. نوک انگشت باید به سنسور نوری برسد. ناخن باید رو به بالا (سمت صفحه نمایش) باشد. مطمئن شوید انگشت کج نیست و گیره دستگاه به طور یکنواخت روی انگشت فشار می آورد.
پس از روشن شدن دستگاه، حداقل 15 تا 30 ثانیه صبر کنید تا عدد تثبیت شود. در این مدت دست و انگشت خود را کاملا ثابت نگه دارید، حرف نزنید و حرکت نکنید. اعداد اولیه ممکن است نوسان داشته باشند اما پس از چند ثانیه باید پایدار شوند.
پس از تثبیت عدد، SpO2 و ضربان قلب نمایش داده شده را یادداشت کنید. توصیه می شود اندازه گیری را 2 تا 3 بار تکرار کنید و میانگین اعداد را در نظر بگیرید. اگر بین اعداد تفاوت زیادی وجود دارد (بیش از 3 درصد)، احتمالا یکی از عوامل موثر بر دقت پالس اکسیمتر در حال تاثیرگذاری است و باید شرایط را بررسی کنید.
| پارامتر | بدون رعایت اصول | با رعایت نحوه صحیح استفاده از پالس اکسیمتر |
|---|---|---|
| محدوده خطای SpO2 | ±5 تا ±10 درصد یا بیشتر | ±2 تا ±3 درصد |
| پایداری عدد نمایش داده شده | نوسان مداوم | عدد ثابت و پایدار |
| زمان تا تثبیت عدد | بیش از 30 ثانیه یا عدم تثبیت | 10 تا 20 ثانیه |
| قابلیت اطمینان به نتیجه | کم | بالا |
| نیاز به تکرار اندازه گیری | زیاد | کم |
دقت پالس اکسیمتر در همه شرایط یکسان نیست. درک محدودیت های دستگاه در شرایط مختلف بسیار مهم است.
در افراد سالم با گردش خون محیطی طبیعی، دقت پالس اکسیمتر بسیار خوب است و معمولا خطایی در حدود 2 درصد دارد. اگر SpO2 واقعی شما 97 درصد باشد، دستگاه عددی بین 95 تا 99 درصد نشان خواهد داد. طبق اطلاعات Mayo Clinic، محدوده طبیعی SpO2 برای افراد سالم بین 95 تا 100 درصد است.
بیمارانی که دچار بیماری های ریوی مانند COPD، آسم شدید، فیبروز ریوی یا بیماری های قلبی مانند نارسایی قلبی هستند، ممکن است SpO2 نزدیک به مرز هشدار داشته باشند. در این بیماران، حتی خطای کوچک پالس اکسیمتر می تواند تفاوت بین تشخیص وضعیت طبیعی و هیپوکسمی باشد. به همین دلیل، این بیماران باید نحوه صحیح استفاده از پالس اکسیمتر را دقیقا رعایت کنند و در صورت مشاهده اعداد غیرعادی، با پزشک مشورت کنند.
در بخش مراقبت های ویژه، از پالس اکسیمترهای پیشرفته تر با فناوری های حذف نویز حرکتی و توانایی عملکرد در شرایط گردش خون ضعیف استفاده می شود. اما حتی این دستگاه ها نیز ممکن است در شرایط خاص مانند شوک شدید، هیپوترمی یا استفاده از داروهای منقبض کننده عروق دچار خطا شوند.
اندازه گیری اکسیژن خون در کودکان و نوزادان چالش های خاص خود را دارد. انگشتان کوچکتر، حرکت بیشتر و گریه می توانند خطای پالس اکسیمتر را افزایش دهند. برای نوزادان معمولا از سنسورهای مخصوص که دور پا یا مچ دست بسته می شود استفاده می شود.
| شرایط بالینی | دقت پالس اکسیمتر (محدوده خطا) | توصیه |
|---|---|---|
| فرد سالم، شرایط ایده آل | ±2 درصد | قابل اعتماد |
| فرد سالم، شرایط نامناسب (سرما، لاک) | ±4 تا ±6 درصد | رفع عامل خطا و تکرار |
| بیمار ریوی با SpO2 نزدیک مرز | ±2 تا ±3 درصد (تاثیر بالینی زیاد) | مشورت با پزشک |
| شوک و ضعف شدید گردش خون | ±5 تا ±15 درصد یا عدم نمایش | استفاده از ABG |
| مسمومیت با CO | خطای فاحش (SpO2 کاذبانه بالا) | ABG و Co-Oximetry |
| کم خونی شدید | SpO2 طبیعی ولی اکسیژن رسانی ناکافی | آزمایش خون و مشورت با پزشک |
دانستن اینکه چه زمانی به عدد دستگاه اعتماد نکنیم، به اندازه دانستن نحوه صحیح استفاده از پالس اکسیمتر اهمیت دارد. در شرایط زیر، حتی اگر دستگاه عدد طبیعی نشان می دهد، بهتر است با پزشک مشورت کنید.
اگر احساس تنگی نفس شدید می کنید، لب ها یا نوک انگشتانتان کبود شده، ضربان قلب بسیار بالاست یا احساس سرگیجه و گیجی دارید، اما دستگاه SpO2 طبیعی (بالای 95 درصد) نشان می دهد، به عدد دستگاه اعتماد نکنید. این ممکن است یکی از موارد خطای پالس اکسیمتر ناشی از مسمومیت با مونوکسید کربن، کم خونی شدید یا سایر شرایط خاص باشد. FDA صریحا هشدار داده که پالس اکسیمتر نباید تنها معیار تصمیم گیری درباره وضعیت سلامتی باشد.
در شرایط اورژانسی مانند حملات شدید آسم، مشکوک بودن به آمبولی ریه، مسمومیت ها، تروما یا غرق شدگی، هرگز فقط بر اساس عدد پالس اکسیمتر خانگی تصمیم گیری نکنید. فورا با اورژانس تماس بگیرید.
اگر SpO2 شما به طور معمول 97 درصد است و ناگهان بدون هیچ علامتی به 85 درصد افت می کند، احتمال زیاد علت خطای پالس اکسیمتر یکی از عوامل محیطی یا فنی است. اول شرایط اندازه گیری را بررسی کنید، اندازه گیری را تکرار کنید و اگر عدد پایین تکرار شد، به پزشک مراجعه کنید.
اگر عدد نمایش داده شده مدام بین اعداد مختلف نوسان می کند (مثلا بین 88 و 99 درصد بالا و پایین می رود)، یکی از عوامل موثر بر دقت پالس اکسیمتر در حال تاثیرگذاری است. در این شرایط به هیچ یک از اعداد نمایش داده شده اعتماد نکنید.
افرادی که مبتلا به کم خونی داسی شکل، متهموگلوبینمی، پلی سیتمی وارا یا سایر اختلالات هموگلوبین هستند، باید بدانند که دقت پالس اکسیمتر در آن ها قابل اعتماد نیست و اندازه گیری اکسیژن خون آن ها حتما باید با آزمایش گاز خون شریانی (ABG) انجام شود.
یکی از سوالات رایج این است که آیا خطای پالس اکسیمتر در مدل های خانگی بیشتر از مدل های بیمارستانی است. پاسخ کوتاه بله است. دستگاه های خانگی معمولا ارزان تر هستند و سنسور نوری، مدارات پردازش و الگوریتم های حذف نویز ساده تری دارند.
دستگاه های حرفه ای و بیمارستانی دارای فناوری های پیشرفته تری مانند حذف نویز حرکتی، تنظیم خودکار شدت نور بر اساس ضخامت بافت و سنسورهای با حساسیت بالاتر هستند. این موضوع به ویژه در بیمارانی که گردش خون محیطی ضعیفی دارند اهمیت بیشتری پیدا می کند.
| ویژگی | پالس اکسیمتر خانگی | پالس اکسیمتر حرفه ای بیمارستانی |
|---|---|---|
| محدوده خطای معمول | ±3 تا ±4 درصد | ±1 تا ±2 درصد |
| فناوری حذف نویز حرکتی | ندارد یا ساده | پیشرفته |
| عملکرد در گردش خون ضعیف | ضعیف | خوب |
| تاثیرپذیری از نور محیط | زیاد | کم |
| نمایش پلتیسموگرافی (شکل موج) | اکثرا ندارند | دارد |
| هشدار باتری کم | برخی مدل ها | همه مدل ها |
| قیمت | پایین تا متوسط | بالا |
| استاندارد تایید شده | متفاوت | FDA, CE |
علاوه بر نحوه صحیح استفاده از پالس اکسیمتر که توضیح دادیم، چند نکته تکمیلی وجود دارد که می تواند به کاهش خطای پالس اکسیمتر کمک کند.
برای پایش مداوم SpO2، همیشه از یک انگشت مشخص (ترجیحا انگشت اشاره دست غیر غالب) استفاده کنید. این کار باعث می شود نتایج شما قابل مقایسه باشند و تغییرات واقعی را بهتر تشخیص دهید.
بعد از ورزش، پیاده روی تند یا حتی بالا رفتن از پله، چند دقیقه استراحت کنید و سپس اندازه گیری را انجام دهید. فعالیت بدنی می تواند باعث تغییرات موقتی در SpO2 و ضربان قلب شود.
دستگاه را در محیط خشک و خنک نگهداری کنید. از قرار دادن آن در معرض رطوبت بالا، گرمای شدید یا ضربه بپرهیزید. سنسور نوری را مرتب تمیز کنید. باتری های قدیمی را حتی اگر هنوز کار می کنند، هر 6 ماه تعویض کنید.
اگر دستگاه خانگی دارید، در یکی از مراجعات به پزشک یا بیمارستان، دستگاه خود را همراه ببرید و عدد آن را با دستگاه حرفه ای بیمارستان مقایسه کنید. اگر اختلاف بیش از 3 تا 4 درصد بود، ممکن است دستگاه شما نیاز به تعویض داشته باشد.
اگر بیمار هستید و پزشک از شما خواسته SpO2 خود را در خانه کنترل کنید، نتایج را با ذکر تاریخ، ساعت، وضعیت فعالیت (استراحت یا فعالیت) و انگشت استفاده شده یادداشت کنید. این اطلاعات برای پزشک بسیار ارزشمند است.
پاندمی کووید 19 باعث شد میلیون ها نفر در سراسر جهان برای اولین بار پالس اکسیمتر خانگی تهیه کنند. اگرچه این دستگاه ها ابزار بسیار مفیدی برای پایش اشباع اکسیژن خون هستند، اما بدون درک علت خطای پالس اکسیمتر و محدودیت های آن، ممکن است اطلاعات گمراه کننده ای ارائه دهند.
طبق هشدار CDC، پالس اکسیمتر نباید تنها ابزار تصمیم گیری در مورد وضعیت سلامتی باشد. این دستگاه یک ابزار غربالگری است و نمی تواند جایگزین معاینه پزشک، آزمایش خون یا آزمایش گاز خون شریانی شود. همیشه نتایج دستگاه را در کنار علائم بالینی و شرایط کلی فرد تفسیر کنید.
برای آگاهی بیشتر از اعداد طبیعی و مقادیر هشدار، پیشنهاد می کنیم مقاله عدد نرمال اکسیژن خون چقدر است را مطالعه کنید تا بتوانید نتایج دستگاه خود را بهتر تفسیر کنید.
بله، لاک ناخن به ویژه رنگ های تیره مانند مشکی، سبز تیره و آبی تیره می تواند جذب نور سنسور نوری را تغییر دهد و SpO2 را پایین تر از مقدار واقعی نشان دهد. این موضوع در راهنمای FDA نیز ذکر شده است. قبل از اندازه گیری اکسیژن خون، لاک ناخن را پاک کنید یا از انگشتی بدون لاک استفاده کنید.
انگشت اشاره و انگشت میانی بهترین انتخاب هستند. تحقیقات نشان داده انگشت میانی دست غیر غالب (مثلا دست چپ برای افراد راست دست) دقیق ترین نتیجه را می دهد. از انگشت شست و کوچک خودداری کنید.
نوسان مداوم اعداد معمولا نشانه حرکت انگشت، ضعف گردش خون محیطی، سردی انگشتان یا نور شدید محیط است. دست خود را ثابت نگه دارید، انگشتان را گرم کنید و در محیط با نور ملایم اندازه گیری کنید.
دقت پالس اکسیمتر خانگی در شرایط ایده آل حدود ±3 درصد است که برای استفاده عمومی قابل قبول است. اما در شرایط خاص بالینی مانند بیماری های شدید ریوی، مراجعه به پزشک و انجام آزمایش تخصصی لازم است.
طبق اطلاعات Mayo Clinic، SpO2 زیر 94 درصد نیاز به توجه ویژه دارد و SpO2 زیر 90 درصد یک اورژانس پزشکی محسوب می شود. البته برای بیماران COPD، پزشک ممکن است محدوده متفاوتی تعیین کند.
بله، سردی انگشتان یکی از مهم ترین عوامل موثر بر دقت پالس اکسیمتر است. سرما باعث انقباض عروق و کاهش گردش خون محیطی می شود و سنسور نوری نمی تواند سیگنال خوبی دریافت کند. قبل از اندازه گیری حتما انگشتان را گرم کنید.
پالس اکسیمترهای انگشتی استاندارد برای انگشت دست طراحی شده اند، اما در برخی شرایط که انگشتان دست قابل استفاده نیستند، می توان از انگشت پا استفاده کرد. البته دقت پالس اکسیمتر در انگشت پا معمولا کمتر از انگشت دست است چون گردش خون محیطی پا ضعیف تر است.
بله، ضعف باتری یکی از علت خطای پالس اکسیمتر است. وقتی باتری رو به اتمام است، شدت نور سنسور نوری کاهش می یابد و محاسبات دستگاه دچار خطا می شود. همیشه باتری دستگاه را بررسی کنید و از باتری های با کیفیت استفاده کنید.
دستگاه های بیمارستانی معمولا دارای سنسورهای دقیق تر، فناوری حذف نویز حرکتی و الگوریتم های پیشرفته تر هستند. خطای آن ها معمولا ±1 تا ±2 درصد است در حالی که دستگاه های خانگی خطایی در حدود ±3 تا ±4 درصد دارند.
اگر دستگاه با وجود رعایت تمام اصول صحیح استفاده همچنان اعداد غیرمنطقی نشان می دهد، اعداد مدام نوسان شدید دارند، صفحه نمایش کم نور شده یا اصلا روشن نمی شود، احتمالا دستگاه دچار مشکل فنی شده و باید تعویض شود. مقایسه عدد دستگاه با یک دستگاه حرفه ای در مطب پزشک بهترین راه تایید سلامت دستگاه است.
بله، تحقیقات منتشر شده در مجله پزشکی نیوانگلند (NEJM) و گزارش های FDA نشان داده که رنگدانه تیره تر پوست می تواند باعث شود پالس اکسیمتر SpO2 را بالاتر از مقدار واقعی نشان دهد. این موضوع به ویژه در محدوده های پایین SpO2 بیشتر مشهود است و ممکن است تشخیص هیپوکسمی را به تاخیر بیندازد.
خود استرس و اضطراب مستقیما SpO2 را تغییر نمی دهد، اما می تواند باعث لرزش دست، افزایش ضربان قلب و تغییر الگوی تنفس شود که همه اینها از عوامل موثر بر دقت پالس اکسیمتر محسوب می شوند. سعی کنید هنگام اندازه گیری آرام و ریلکس باشید.
خطای پالس اکسیمتر موضوعی است که هر کسی که از این دستگاه استفاده می کند باید آن را بشناسد. همان طور که در این مقاله بررسی کردیم، 9 عامل اصلی از جمله حرکت دست، سردی انگشتان، لاک ناخن، نور شدید محیط، جایگذاری نادرست سنسور نوری، ضعف باتری، رنگدانه پوست، کم خونی شدید و مسمومیت با مونوکسید کربن می توانند علت خطای پالس اکسیمتر باشند و اندازه گیری اکسیژن خون شما را مختل کنند.
خبر خوب این است که با رعایت نحوه صحیح استفاده از پالس اکسیمتر، شامل گرم کردن انگشتان، پاک کردن لاک ناخن، ثابت نگه داشتن دست، اندازه گیری در محیط با نور مناسب و استفاده از باتری سالم، می توانید دقت پالس اکسیمتر خود را تا حد زیادی افزایش دهید و اعداد قابل اعتمادتری به دست آورید.
با این حال، هرگز فراموش نکنید که پالس اکسیمتر یک ابزار کمکی و غربالگری است و نمی تواند جایگزین تشخیص و نظر پزشک شود. اگر SpO2 شما به طور مداوم زیر 94 درصد نشان داده می شود، اگر علائم تنگی نفس، کبودی لب ها یا گیجی دارید، یا اگر با وجود رعایت تمام نکات عدد دستگاه غیرطبیعی است، حتما با پزشک مشورت کنید و در صورت نیاز آزمایش گاز خون شریانی انجام دهید.
سایت آزما تجهیز با ارائه محصولات اصل و استاندارد و مقالات آموزشی تخصصی، همراه شما در مسیر حفظ سلامتی است.
کلیه حقوق مادی و معنوی برای آزما تجهیز محفوظ می باشد و هرگونه کپی برداری شامل پیگرد قانونی می باشد.
