زمان مطالعه25 دقیقه
می پسنـدم0
اندازه متن12
زخم بستر در بیماران ویلچری یکی از شایع ترین عوارض ناشی از نشستن طولانی روی ویلچر است. وقتی فردی ساعت ها روی ویلچر می نشیند بدون اینکه وضعیت بدن خود را تغییر دهد، فشار مداوم روی پوست در نقاط تماس بدن با سطح ویلچر باعث کاهش جریان خون و در نهایت آسیب بافتی می شود.
نواحی دنبالچه، باسن، لگن و پشت ران بیشترین آسیب پذیری را دارند. پیشگیری از زخم بستر نیازمند تغییر وضعیت بدن هر ۱۵ تا ۳۰ دقیقه، استفاده از کوسن مناسب ویلچر، رعایت بهداشت پوست، تغذیه صحیح و بررسی روزانه نقاط حساس پوست است. مراقبت از بیمار ویلچری نقش حیاتی در جلوگیری از ایجاد زخم و جلوگیری از پیشرفت آن به مراحل خطرناک تر دارد. با رعایت اصول ساده و استفاده از تجهیزات کمکی مثل کوسن ویلچر و تشک مواج، می توان تا حد زیادی از بروز این مشکل جلوگیری کرد.
آیا نشستن طولانی روی ویلچر باعث زخم بستر می شود؟
بله. نشستن طولانی روی ویلچر بدون تغییر وضعیت بدن باعث فشار مداوم روی پوست می شود که جریان خون را کاهش داده و منجر به آسیب بافتی و در نهایت زخم بستر می گردد.
اولین علامت زخم بستر چیست؟
اولین علامت معمولا قرمزی پایدار روی پوست است که با فشار انگشت سفید نمی شود. این قرمزی ممکن است با درد، گرما یا سفتی بافت همراه باشد.
بهترین راه پیشگیری از زخم بستر در افراد ویلچری چیست؟
تغییر وضعیت بدن هر ۱۵ تا ۳۰ دقیقه، استفاده از کوسن ضد فشار مناسب، بررسی روزانه پوست و رعایت تغذیه و بهداشت پوست مهم ترین روش های پیشگیری از زخم بستر هستند.
زخم بستر که در منابع پزشکی با عنوان زخم فشاری (Pressure Injury یا Pressure Ulcer) شناخته می شود، نوعی آسیب موضعی به پوست و بافت زیرین است که در اثر فشار مداوم، اصطکاک یا نیروی برشی ایجاد می شود. بر اساس تعریف سازمان ملی پیشگیری از آسیب فشاری آمریکا (NPIAP)، این زخم ها معمولا روی برجستگی های استخوانی بدن و در مناطقی که پوست بین استخوان و یک سطح سخت (مانند تخت یا ویلچر) تحت فشار قرار می گیرد، شکل می گیرند.
زمانی که فشار مداوم روی پوست وارد شود، رگ های خونی کوچک در آن ناحیه فشرده می شوند و خون رسانی به بافت مختل می گردد. اگر این فشار برطرف نشود، سلول های پوستی و بافت های عمقی تر به تدریج آسیب دیده و می میرند. نتیجه این فرایند، ایجاد زخمی است که بسته به شدت، از یک قرمزی ساده تا حفره ای عمیق که عضلات و استخوان ها را درگیر می کند، متغیر است.
اهمیت پیشگیری از زخم بستر بسیار بالاست زیرا درمان آن بسیار دشوارتر، پرهزینه تر و زمان بر تر از پیشگیری است. طبق اطلاعات کلینیک مایو (Mayo Clinic)، زخم های فشاری پیشرفته می توانند به عفونت های جدی مانند سلولیت، عفونت استخوان (استئومیلیت) و حتی سپسیس منجر شوند که تهدیدکننده حیات هستند.
زخم بستر در بیماران ویلچری به دلایل متعددی شایع تر از سایر افراد است. درک این دلایل اولین قدم برای پیشگیری از زخم بستر و ارتقای کیفیت مراقبت از بیمار ویلچری محسوب می شود.
اصلی ترین عامل ایجاد زخم بستر ویلچر، فشار مستمر وزن بدن روی نقاط محدودی از پوست است. وقتی فردی ساعت ها بدون حرکت روی ویلچر می نشیند، تمام وزن بالاتنه روی نواحی باسن، دنبالچه و لگن متمرکز می شود. این فشار مداوم روی پوست جریان خون را در مویرگ ها متوقف کرده و بافت ها را از دریافت اکسیژن و مواد مغذی محروم می کند.
بسیاری از بیماران ویلچری به دلیل بیماری های زمینه ای مانند آسیب نخاعی، دیابت یا بیماری های عروقی، از قبل دچار اختلال در گردش خون هستند. این مشکل در ترکیب با فشار ناشی از نشستن، خطر آسیب بافتی را چند برابر می کند.
افرادی که توانایی حرکت مستقل ندارند یا به دلیل فلج، ضعف عضلانی یا مشکلات عصبی نمی توانند وضعیت نشستن خود را تغییر دهند، بیشتر در معرض زخم بستر ویلچر قرار دارند. بی حرکتی طولانی مدت یکی از خطرناک ترین عوامل ایجاد زخم فشاری است. اگر فردی نیاز به ویلچر تخصصی دارد، بررسی گزینه هایی مانند ویلچر ارتوپدی می تواند در کاهش فشار و بهبود وضعیت نشستن موثر باشد.
هنگام جابه جا شدن یا لغزیدن روی سطح ویلچر، اصطکاک بین پوست و روکش ویلچر باعث ساییدگی و آسیب لایه های سطحی پوست می شود. این اصطکاک به ویژه در افرادی که پوست خشک یا نازک دارند، آسیب رسان تر است.
تعریق بیش از حد یا بی اختیاری ادراری باعث می شود پوست در ناحیه باسن و ران مرطوب بماند. رطوبت مداوم، مقاومت پوست را کاهش داده و آن را مستعد آسیب و زخم می کند.
اگر ویلچر متناسب با ابعاد بدن فرد انتخاب نشده باشد یا زاویه تکیه گاه و زیرنشیمن آن درست تنظیم نشود، فشار به صورت نابرابر روی نقاط خاصی از بدن توزیع می شود. این موضوع خطر ایجاد زخم بستر در بیماران ویلچری را به شدت افزایش می دهد. برای انتخاب صحیح ویلچر متناسب با بدن فرد، مطالعه راهنمای کامل انتخاب سایز مناسب ویلچر در ۷ مرحله ساده توصیه می شود.
| عامل ایجاد زخم بستر | نحوه تاثیر | راه کاهش خطر |
|---|---|---|
| فشار طولانی مدت | انسداد جریان خون و مرگ بافت | تغییر وضعیت هر ۱۵ تا ۳۰ دقیقه |
| کاهش جریان خون | محرومیت بافت از اکسیژن | مدیریت بیماری های زمینه ای |
| بی حرکتی | عدم توانایی توزیع مجدد فشار | کمک مراقب و استفاده از کوسن |
| اصطکاک | ساییدگی لایه سطحی پوست | استفاده از روکش نرم و تکنیک صحیح جابه جایی |
| رطوبت | تضعیف مقاومت پوست | خشک نگه داشتن پوست و تعویض لباس |
| وضعیت نادرست نشستن | توزیع نابرابر فشار | تنظیم ویلچر و استفاده از کوسن مناسب |
در افرادی که مدت طولانی روی ویلچر می نشینند، نقاط خاصی از بدن بیشتر در معرض آسیب هستند. شناخت این نقاط برای مراقبت از بیمار ویلچری و بررسی روزانه پوست ضروری است.
| ناحیه بدن | دلیل ایجاد فشار | روش کاهش خطر |
|---|---|---|
| دنبالچه (استخوان دم) | تحمل بخش زیادی از وزن بدن هنگام نشستن | استفاده از کوسن با طراحی خاص و تغییر وضعیت مکرر |
| باسن (برجستگی های نشیمنگاهی) | تماس مستقیم با سطح ویلچر و تحمل فشار زیاد | کوسن ژله ای یا بادی و بلند شدن مکرر |
| لگن (برجستگی های ایلیاک) | فشار ناشی از تکیه دادن به پهلو | تنظیم صحیح عرض ویلچر و استفاده از تکیه گاه جانبی |
| پشت ران | تماس با لبه صندلی ویلچر | تنظیم عمق نشیمنگاه و پاگذار ویلچر |
| پاشنه پا | فشار روی جاپایی ویلچر | استفاده از پد محافظ و تنظیم ارتفاع جاپایی |
| آرنج | تکیه دادن مداوم به دسته ویلچر | استفاده از بالشتک دسته و تغییر حالت دست ها |
هر یک از این نواحی باید روزانه توسط خود بیمار (در صورت توانایی) یا مراقب بررسی شود. هرگونه تغییر رنگ، گرما، سفتی یا درد در این نقاط می تواند نشانه شروع زخم بستر ویلچر باشد.
علاوه بر فشار مکانیکی، عوامل متعدد دیگری خطر بروز زخم بستر در بیماران ویلچری را افزایش می دهند:
درباره انتخاب نوع مناسب ویلچر بر اساس وضعیت بیمار، مقاله ویلچر ساده بهتر است یا ارتوپدی؟ اطلاعات مفیدی ارائه می دهد.
تشخیص زودهنگام زخم بستر ویلچر نقش حیاتی در جلوگیری از پیشرفت آن دارد. طبق طبقه بندی NPIAP، زخم بستر به چهار مرحله اصلی تقسیم می شود:
پوست سالم به نظر می رسد اما قرمزی پایداری وجود دارد که با فشار انگشت سفید نمی شود. در افراد با پوست تیره، ممکن است رنگ پوست متفاوت به نظر برسد. ناحیه ممکن است دردناک، گرم، سرد، سفت یا نرم تر از بافت اطراف باشد.
آسیب نسبی به لایه های سطحی پوست ایجاد شده و زخم به صورت یک تاول باز، خراش یا حفره سطحی دیده می شود. بستر زخم صورتی رنگ و بدون بافت مرده است.
آسیب تمام ضخامت پوست را درگیر کرده و بافت چربی زیر پوست قابل مشاهده است، اما عضله و استخوان هنوز دیده نمی شود. ممکن است بافت مرده زرد رنگ (اسلاف) در بستر زخم وجود داشته باشد.
آسیب عمیق با درگیری عضله، تاندون یا استخوان. خطر عفونت شدید، استئومیلیت و سپسیس در این مرحله بسیار بالاست. بر اساس اطلاعات کلیولند کلینیک (Cleveland Clinic)، این مرحله نیازمند مراقبت تخصصی بیمارستانی است.
| مرحله زخم | علائم | اقدام مناسب |
|---|---|---|
| مرحله ۱ | قرمزی پایدار، درد یا تغییر دمای پوست | حذف فشار، بررسی و پایش مداوم |
| مرحله ۲ | تاول، خراش یا زخم سطحی | پانسمان مناسب، مشاوره پزشکی |
| مرحله ۳ | حفره عمیق با بافت چربی قابل مشاهده | درمان تخصصی زخم، مراجعه به پزشک |
| مرحله ۴ | درگیری عضله، تاندون یا استخوان | بستری بیمارستانی، جراحی احتمالی |
برای آشنایی کامل تر با مراحل مختلف زخم بستر و درمان هر مرحله، مطالعه مقاله مراحل زخم بستر (درجه ۱ تا ۴)؛ علائم، درمان و زمان استفاده از تشک مواج توصیه می شود.
پیشگیری از زخم بستر همیشه بسیار ساده تر، ارزان تر و موثر تر از درمان آن است. با رعایت مجموعه ای از اقدامات عملی، می توان خطر بروز زخم فشاری در افراد ویلچری را به حداقل رساند.
مهم ترین اقدام برای پیشگیری از زخم بستر، تغییر منظم وضعیت بدن است. افراد ویلچری باید هر ۱۵ تا ۳۰ دقیقه وضعیت نشستن خود را تغییر دهند. اگر فرد توانایی بلند کردن بدن خود (Push-up) را دارد، باید هر ۱۵ دقیقه با تکیه بر دسته های ویلچر، بدن را برای ۱۵ تا ۳۰ ثانیه بالا بکشد. اگر این توانایی را ندارد، مراقب باید به او کمک کند تا وزن خود را از یک طرف به طرف دیگر منتقل کند.
استفاده از کوسن مناسب ویلچر، تنظیم صحیح ویلچر و توزیع یکنواخت وزن بدن، فشار روی نقاط حساس را کاهش می دهد. فشار مداوم روی پوست باید تا حد امکان کاهش یابد یا به صورت منظم برطرف شود.
کوسن ویلچر نقش بسیار مهمی در توزیع فشار و پیشگیری از زخم بستر دارد. انتخاب نوع مناسب کوسن بر اساس وضعیت جسمی فرد، مدت زمان نشستن و سطح خطر زخم بستر انجام می شود. در بخش بعدی انواع کوسن را به تفصیل بررسی خواهیم کرد.
ویلچر باید از نظر عرض، عمق نشیمنگاه، ارتفاع جاپایی و زاویه تکیه گاه متناسب با بدن فرد تنظیم شود. ویلچر بزرگ تر یا کوچک تر از اندازه بدن، توزیع نامناسب فشار و افزایش خطر زخم بستر ویلچر را به همراه دارد.
پوست باید تمیز و خشک نگه داشته شود. بعد از هر بار بی اختیاری، ناحیه باید بلافاصله شسته و خشک شود. از صابون های ملایم و مرطوب کننده های بدون الکل استفاده شود. بر اساس توصیه های NHS انگلستان، ماساژ دادن نواحی قرمز شده ممنوع است زیرا باعث آسیب بیشتر بافت می شود.
تغذیه صحیح نقش حیاتی در سلامت پوست و توانایی ترمیم بافت دارد. رژیم غذایی بیمار باید شامل پروتئین کافی، ویتامین C، ویتامین A، روی و آهن باشد. طبق توصیه MedlinePlus، مصرف کافی مایعات نیز برای جلوگیری از خشکی پوست ضروری است.
تمام نقاط حساس بدن (دنبالچه، باسن، لگن، پشت ران، پاشنه و آرنج) باید روزانه از نظر قرمزی، تغییر رنگ، گرما، سفتی یا هرگونه تغییر غیرعادی بررسی شوند. استفاده از آینه دستی می تواند به بیمار در بررسی نواحی دور از دید کمک کند.
از پوشک ها یا پد های جاذب مناسب برای افراد دارای بی اختیاری استفاده شود. لباس ها باید از جنس نخی و نرم باشند و چین نخورند. روکش ویلچر و کوسن باید قابل شستشو و خشک کردن باشد.
| روش پیشگیری | توضیح | اولویت |
|---|---|---|
| تغییر وضعیت بدن | هر ۱۵ تا ۳۰ دقیقه | بسیار بالا |
| استفاده از کوسن مناسب | توزیع فشار و کاهش فشار موضعی | بالا |
| بررسی روزانه پوست | شناسایی زودهنگام علائم | بسیار بالا |
| بهداشت و خشکی پوست | جلوگیری از نرم شدن و آسیب پوست | بالا |
| تغذیه مناسب | تقویت توانایی ترمیم بافت | بالا |
| تنظیم صحیح ویلچر | توزیع یکنواخت فشار | بالا |
| کنترل رطوبت | جلوگیری از تضعیف پوست | متوسط تا بالا |
| ورزش و فیزیوتراپی | بهبود گردش خون و قدرت عضلانی | متوسط |
بله، کوسن ویلچر یکی از مهم ترین ابزار های کمکی برای پیشگیری از زخم بستر در افراد ویلچری است. کوسن مناسب فشار را روی سطح بزرگ تری توزیع می کند و از تمرکز فشار روی نقاط خاص جلوگیری می کند. با این حال، کوسن به تنهایی کافی نیست و باید همراه با سایر اقدامات پیشگیرانه استفاده شود.
کوسن های فومی از فوم پلی اورتان یا فوم حافظه دار ساخته می شوند. این کوسن ها سبک و ارزان هستند و برای افرادی که خطر پایین تا متوسط زخم بستر دارند، مناسب هستند. فوم حافظه دار خود را با شکل بدن تطبیق می دهد و فشار را بهتر توزیع می کند. با این حال، فوم معمولی با گذشت زمان خاصیت ارتجاعی خود را از دست می دهد و باید تعویض شود.
کوسن های ژله ای از مواد ژلاتینی یا ژل سیلیکونی ساخته شده اند و توانایی بالایی در توزیع فشار و جذب شوک دارند. این کوسن ها گرمای کمتری تولید می کنند و برای افرادی که مشکل تعریق دارند، مناسب ترند. عیب اصلی آنها وزن بیشتر نسبت به کوسن فومی و هزینه بالاتر است.
کوسن های بادی از سلول های هوایی تشکیل شده اند که فشار هوا در آنها قابل تنظیم است. این کوسن ها بهترین عملکرد را در توزیع فشار و پیشگیری از زخم بستر در افراد با خطر بالا دارند. فشار هوای هر سلول می تواند متناسب با وزن و شکل بدن فرد تنظیم شود. نیاز به بررسی منظم فشار هوا و خطر پنچری از معایب آنهاست.
| نوع کوسن | مزایا | معایب | مناسب برای چه افرادی |
|---|---|---|---|
| فومی | سبک، ارزان، نگهداری آسان | کاهش کیفیت با مرور زمان، توزیع فشار متوسط | خطر پایین تا متوسط زخم بستر |
| ژله ای | توزیع فشار خوب، کاهش گرما و تعریق | سنگین تر، هزینه بیشتر | خطر متوسط، مشکل تعریق |
| بادی | بهترین توزیع فشار، قابل تنظیم | نیاز به تنظیم مکرر، خطر پنچری | خطر بالای زخم بستر، آسیب نخاعی |
نکته مهم: کوسن ویلچر باید توسط فیزیوتراپیست یا متخصص توانبخشی انتخاب شود. استفاده از بالش معمولی، حوله تا شده یا کوسن مبل به جای کوسن تخصصی ویلچر، نه تنها موثر نیست بلکه ممکن است وضعیت را بدتر کند.
بسیاری از افراد ویلچری فقط هنگام روز روی ویلچر هستند و شب ها در تخت می خوابند. اگر فردی در هر دو وضعیت (نشسته و خوابیده) بی حرکت است، خطر زخم بستر ویلچر و زخم فشاری در تخت به صورت هم زمان وجود دارد. در این شرایط، استفاده از تشک مواج ضد زخم بستر در کنار کوسن ویلچر ضروری می شود.
کوسن ویلچر و تشک مواج هر دو برای کاهش فشار طراحی شده اند اما در شرایط متفاوتی استفاده می شوند. کوسن ویلچر برای زمانی است که بیمار نشسته است و تشک مواج برای زمانی است که بیمار خوابیده است. این دو مکمل یکدیگرند و هیچ کدام جایگزین دیگری نیست.
| ویژگی | کوسن ویلچر | تشک مواج |
|---|---|---|
| وضعیت استفاده | نشسته روی ویلچر | خوابیده روی تخت |
| مکانیزم عملکرد | توزیع استاتیک فشار | تغییر متناوب فشار با پمپ هوا |
| نقاط تحت پوشش | باسن، دنبالچه، لگن | کل سطح پشت بدن |
| نیاز به برق | خیر (به جز کوسن های هوایی پیشرفته) | بله |
| مناسب برای | پیشگیری و کاهش خطر | پیشگیری و کمک به درمان زخم موجود |
| قابلیت جایگزینی | خیر، نمی تواند جایگزین تشک شود | خیر، نمی تواند جایگزین کوسن شود |
انتخاب ویلچر مناسب نه تنها بر راحتی و تحرک بیمار تاثیر می گذارد، بلکه مستقیما با خطر بروز زخم بستر در بیماران ویلچری مرتبط است. ویلچر های مختلف ویژگی های متفاوتی از نظر نشیمنگاه، تکیه گاه و قابلیت تنظیم دارند.
این ویلچر ها برای استفاده کوتاه مدت یا افرادی که توانایی تغییر وضعیت خود را دارند مناسب هستند. برای نشستن طولانی روی ویلچر دستی، حتما باید از کوسن ضد فشار استفاده شود. دسته بندی کامل انواع ویلچر را می توانید در سایت آزما تجهیز مشاهده کنید.
ویلچر ارتوپدی با طراحی اختصاصی برای افرادی که نیاز به حمایت بیشتر دارند، فشار را بهتر توزیع می کنند و خطر زخم بستر ویلچر را کاهش می دهند. این ویلچر ها معمولا قابلیت تنظیم تکیه گاه و زاویه نشیمنگاه را دارند.
ویلچر برقی برای افرادی که توانایی راندن ویلچر دستی را ندارند طراحی شده اند. بسیاری از مدل های پیشرفته دارای قابلیت Tilt (کج شدن) و Recline (خوابیدن تکیه گاه) هستند که امکان تغییر توزیع فشار بدون خروج از ویلچر را فراهم می کنند. مقاله چه کسانی به ویلچر برقی نیاز دارند؟ اطلاعات کاملی در این زمینه ارائه می دهد.
استفاده از ویلچر حمامی مناسب با قابلیت ضد آب برای حمام کردن بیماران، از نشستن طولانی روی ویلچر معمولی با بدن مرطوب و آسیب ناشی از رطوبت جلوگیری می کند.
ویلچر مسافرتی سبک و قابل حمل هستند اما معمولا از نظر راحتی نشیمنگاه و حمایت از بدن ضعیف ترند. برای سفر های طولانی حتما باید از کوسن ضد فشار استفاده شود و بیمار به طور مرتب از ویلچر خارج شود.
بسیاری از خانواده ها و مراقبان به دلیل عدم آگاهی کافی، اشتباهاتی مرتکب می شوند که خطر زخم بستر در بیماران ویلچری را افزایش می دهد. شناخت این اشتباهات اولین گام برای اصلاح آنهاست.
شایع ترین اشتباه، نادیده گرفتن نیاز به تغییر وضعیت بدن است. بسیاری از مراقبان فکر می کنند اگر بیمار درد ندارد، نیازی به جابه جایی نیست. اما در بسیاری از بیماران ویلچری، حس درد کاهش یافته یا از بین رفته و عدم احساس درد به معنای نبود آسیب نیست.
برخی خانواده ها از بالش خانگی، حوله یا تشکچه نازک به جای کوسن تخصصی ویلچر استفاده می کنند. این مواد فشار را به درستی توزیع نمی کنند و حتی ممکن است با ایجاد گرما و رطوبت، وضعیت را بدتر کنند.
بسیاری از مراقبان بررسی روزانه پوست نقاط حساس را انجام نمی دهند. شناسایی زودهنگام علائم مرحله اول زخم بستر می تواند از پیشرفت آن جلوگیری کند.
بر خلاف تصور عمومی، ماساژ دادن نواحی که قرمز شده یا تحت فشار بوده اند نه تنها مفید نیست بلکه باعث آسیب بیشتر بافت های آسیب دیده می شود. این نکته مهم توسط NHS تاکید شده است.
استفاده از ویلچری که از نظر سایز، عرض یا عمق نشیمنگاه مناسب بدن فرد نیست، باعث توزیع نامناسب فشار و افزایش خطر زخم بستر ویلچر می شود.
سوء تغذیه و کم آبی بدن پوست را ضعیف و شکننده می کند. بسیاری از مراقبان به اهمیت تغذیه در پیشگیری از زخم بستر توجه کافی ندارند.
عدم تعویض به موقع پوشک یا لباس مرطوب، پوست را نرم و آسیب پذیر می کند. رطوبت طولانی مدت یکی از عوامل اصلی تسریع ایجاد زخم فشاری است.
برخی خانواده ها با مشاهده علائم اولیه زخم بستر، به جای مراجعه به پزشک، خودشان اقدام به درمان می کنند. پانسمان نامناسب، استفاده از مواد غیراستاندارد یا تاخیر در درمان تخصصی می تواند به پیشرفت سریع زخم و عوارض خطرناک منجر شود.
برخی مراقبان تصور می کنند نشستن روی ویلچر بهتر از خوابیدن در تخت است و بیمار را ساعت ها بدون وقفه روی ویلچر می نشانند. نشستن طولانی روی ویلچر بدون استراحت و خوابیدن متناوب، خطر آسیب پوستی را افزایش می دهد. بیمار باید در طول روز وقت هایی را نیز در تخت استراحت کند.
کوسن فومی با مرور زمان فشرده و بی خاصیت می شود. کوسن بادی ممکن است باد خود را از دست بدهد. عدم بررسی منظم وضعیت کوسن، اثربخشی آن در کاهش فشار را از بین می برد.
مراقبت از بیمار ویلچری در منزل نیازمند دانش، صبر و برنامه ریزی دقیق است. در ادامه چند نکته کاربردی برای مراقبان خانگی ارائه می شود:
خیر. زخم بستر در بیماران ویلچری قابل پیشگیری است. با رعایت اصول صحیح مانند تغییر وضعیت منظم، استفاده از کوسن مناسب، بررسی روزانه پوست و تغذیه صحیح، بسیاری از افراد ویلچری هرگز دچار زخم بستر نمی شوند.
وضعیت بدن فرد ویلچری باید هر ۱۵ تا ۳۰ دقیقه تغییر کند. این تغییر می تواند شامل بلند کردن بدن (Push-up)، خم شدن به جلو، تغییر وزن از یک سمت به سمت دیگر یا کمک مراقب باشد. هر ۲ ساعت نیز فرد باید کاملا از ویلچر خارج شود و استراحت کند.
بهترین کوسن بسته به وضعیت بیمار متفاوت است. برای افراد با خطر بالا (مانند بیماران نخاعی)، کوسن بادی بهترین گزینه است. برای خطر متوسط، کوسن ژله ای مناسب است و برای خطر پایین، کوسن فومی حافظه دار کافی است. توصیه می شود انتخاب با مشورت فیزیوتراپیست انجام شود.
بله. ویلچری که از نظر عرض، عمق یا ارتفاع متناسب با بدن فرد نباشد، فشار را به صورت نابرابر توزیع می کند و خطر زخم بستر ویلچر را به شدت افزایش می دهد. انتخاب سایز مناسب ویلچر بسیار مهم است.
اولین نشانه معمولا قرمزی پایدار در ناحیه تحت فشار است که با فشار انگشت سفید نمی شود. این قرمزی ممکن است همراه با درد، گرما یا سفتی باشد. در افراد با پوست تیره، تشخیص سخت تر است و تغییر بافت پوست اهمیت بیشتری دارد.
بله. اگر فرد شب ها نیز توانایی تغییر وضعیت در تخت را ندارد، استفاده از تشک مواج ضد زخم بستر ضروری است. کوسن ویلچر فقط برای زمان نشستن است و شب ها تشک مواج وظیفه کاهش فشار را بر عهده دارد.
در مرحله اول، مهم ترین اقدام حذف کامل فشار از ناحیه آسیب دیده است. باید فشار برداشته شود و ناحیه هر چند ساعت بررسی شود. اگر بعد از ۲۴ تا ۴۸ ساعت بهبود مشاهده نشد، حتما باید به پزشک مراجعه شود.
زخم بستر مرحله اول می تواند تنها در عرض چند ساعت نشستن طولانی روی ویلچر بدون تغییر وضعیت ایجاد شود. در افرادی که عوامل خطر متعدد دارند (مانند دیابت، سوء تغذیه و بی حرکتی)، سرعت ایجاد زخم بیشتر است.
خیر. حلقه های بادی (دونات شکل) که برخی افراد زیر باسن قرار می دهند، نه تنها مفید نیستند بلکه مضر هستند. این حلقه ها فشار را روی لبه حلقه متمرکز می کنند و جریان خون ناحیه مرکزی را بیشتر مختل می کنند. همیشه از کوسن تخصصی ویلچر استفاده کنید.
بله. فیزیوتراپی با تقویت عضلات، بهبود گردش خون، آموزش تکنیک های تغییر وضعیت و افزایش دامنه حرکتی بیمار، نقش مهمی در پیشگیری از زخم بستر و مراقبت از بیمار ویلچری دارد.
غذا های غنی از پروتئین (مرغ، ماهی، تخم مرغ، حبوبات)، ویتامین C (مرکبات، فلفل دلمه ای، کیوی)، ویتامین A (هویج، اسفناج)، روی (گوشت قرمز، دانه های کدو) و مصرف کافی آب و مایعات برای سلامت پوست و توانایی ترمیم بافت ضروری هستند.
بله. بیمارانی که به دلیل آسیب نخاعی، نوروپاتی دیابتی یا سایر مشکلات عصبی حس درد و فشار در نواحی نشیمنگاهی را از دست داده اند، بیشترین خطر ابتلا به زخم بستر در بیماران ویلچری را دارند. این افراد متوجه فشار بیش از حد یا آسیب پوست نمی شوند و وابستگی کامل به بررسی منظم توسط مراقب دارند.
تعویض ویلچر فقط زمانی لازم است که ویلچر فعلی مناسب بدن فرد نباشد، آسیب دیده باشد یا نیاز های فرد تغییر کرده باشد. اما بررسی منظم تنظیمات ویلچر و وضعیت کوسن باید به صورت دوره ای انجام شود.
زخم بستر در اثر فشار مداوم روی پوست و انسداد جریان خون ایجاد می شود، در حالی که زخم اصطکاکی به دلیل کشیده شدن و ساییده شدن پوست روی سطوح سخت ایجاد می گردد. هر دو نوع آسیب در بیماران ویلچری شایع هستند و روش های پیشگیری مشابهی دارند.
زخم بستر در بیماران ویلچری یکی از جدی ترین عوارض بی حرکتی و نشستن طولانی روی ویلچر است که می تواند از یک قرمزی ساده تا زخم عمیق و تهدیدکننده حیات پیشرفت کند. خبر خوب این است که با آگاهی و رعایت اصول ساده، این مشکل تا حد بسیار زیادی قابل پیشگیری است.
پیشگیری از زخم بستر نیازمند یک رویکرد چند جانبه شامل تغییر منظم وضعیت بدن، استفاده از کوسن تخصصی ویلچر، انتخاب ویلچر مناسب، رعایت بهداشت و خشکی پوست، تغذیه صحیح و بررسی روزانه نقاط حساس است. مراقبت از بیمار ویلچری به دانش و تعهد مراقب بستگی دارد و آموزش صحیح مراقبان نقش کلیدی در سلامت بیمار دارد.
در نهایت، هرگاه علائم اولیه زخم بستر ویلچر مشاهده شد، باید بلافاصله فشار از ناحیه آسیب دیده برداشته شود و در صورت عدم بهبود طی ۲۴ تا ۴۸ ساعت، به پزشک مراجعه شود. درمان زودهنگام از پیشرفت زخم و عوارض جدی آن جلوگیری می کند.
کلیه حقوق مادی و معنوی برای آزما تجهیز محفوظ می باشد و هرگونه کپی برداری شامل پیگرد قانونی می باشد.
