زمان مطالعه23 دقیقه
می پسنـدم0
اندازه متن12
چه زمانی استفاده از تشک مواج ضروری است؟ زمانی که بیمار به هر دلیلی توانایی حرکت و تغییر وضعیت بدن را از دست داده باشد و بی حرکتی طولانی مدت بر روی تخت تجربه کند، استفاده از تشک مواج ضروری می شود. سالمندان ناتوان، بیماران سکته مغزی، بیماران ضایعه نخاعی، بیماران فلج اندام و افرادی که بعد از جراحی سنگین قادر به حرکت نیستند، همگی در معرض خطر زخم بستر قرار دارند.
تشک مواج با تغییر مداوم نقاط فشار، از تجمع فشار بر روی یک نقطه جلوگیری می کند و خطر ایجاد زخم بستر را به شدت کاهش می دهد. اگر بیمار شما بیش از چند ساعت در روز بی حرکت روی تخت می ماند، زمان استفاده از تشک مواج فرا رسیده است.
تشک مواج یک تجهیز پزشکی تخصصی است که برای پیشگیری از زخم بستر و کمک به درمان آن طراحی شده است. این تشک از تعدادی سلول یا حفره بادی تشکیل شده که به یک پمپ برقی متصل هستند. پمپ به صورت متناوب و چرخشی، هوا را به داخل سلول های مختلف می فرستد و آن ها را باد و خالی می کند. این عملکرد باعث می شود فشار وارد بر نقاط مختلف بدن بیمار به صورت مداوم تغییر کند.
وقتی فردی برای مدت طولانی بی حرکت روی تخت می ماند، وزن بدن فشار زیادی بر نقاطی مانند پاشنه پا، لگن، شانه ها و پشت سر وارد می کند. این فشار مداوم باعث کاهش جریان خون در آن نواحی می شود. طبق تعریف سازمان NPIAP (پانل مشورتی ملی آسیب فشاری)، وقتی جریان خون در یک ناحیه از بدن برای مدت طولانی مختل شود، بافت آن ناحیه شروع به آسیب دیدن می کند و زخم بستر شکل می گیرد.
تشک مواج دقیقا همین مشکل را حل می کند. با تغییر مداوم نقاط فشار، هیچ ناحیه ای از بدن برای مدت طولانی تحت فشار قرار نمی گیرد. در نتیجه جریان خون در تمام نقاط بدن حفظ می شود و خطر ایجاد زخم بستر به شکل چشمگیری کاهش پیدا می کند.
کاربرد تشک مواج تنها به بیمارستان ها محدود نمی شود. امروزه بسیاری از خانواده ها برای مراقبت در منزل از بیماران بستری خود، از این تشک ها استفاده می کنند. در واقع هر جایی که یک بیمار بستری وجود داشته باشد و امکان حرکت مستقل نداشته باشد، تشک مواج یکی از ضروری ترین تجهیزات مراقبتی محسوب می شود.
نکته مهم این است که تشک مواج هم برای پیشگیری از زخم بستر و هم برای کمک به بهبود زخم های ایجاد شده موثر است. اما همیشه بهتر است قبل از شکل گرفتن زخم، اقدام به تهیه تشک مواج کنید. درمان زخم بستر بسیار سخت تر و پرهزینه تر از پیشگیری از آن است.
یکی از مهم ترین سوالاتی که خانواده های بیماران بستری از متخصصان می پرسند این است: چه زمانی استفاده از تشک مواج ضروری است؟ پاسخ این سوال به شرایط بیمار بستگی دارد، اما به طور کلی می توان گفت هر زمان که بیمار توانایی تغییر وضعیت مستقل را در تخت از دست بدهد، زمان استفاده از تشک مواج فرا رسیده است.
در ادامه شرایطی را بررسی می کنیم که در آن ها استفاده از تشک مواج ضروری محسوب می شود:
طبق راهنمای بالینی EPUAP (پانل مشورتی اروپایی زخم فشاری)، استفاده از سطوح حمایتی مناسب مانند تشک مواج، یکی از اقدامات اصلی پیشگیری از زخم بستر در بیماران پرخطر است.
نکته بسیار مهم این است که منتظر ایجاد زخم بستر نشوید. بسیاری از خانواده ها تنها زمانی به فکر تهیه تشک مواج می افتند که زخم بستر ایجاد شده باشد. در حالی که اگر از همان ابتدای بستری شدن بیمار، تشک مواج استفاده شود، احتمال ایجاد زخم بستر به شدت کاهش می یابد.
بنابراین چه زمانی استفاده از تشک مواج ضروری است؟ پاسخ ساده است: هر زمان که بیمار نتواند به طور مستقل حرکت کند و مدت زمان بستری بودن او نامشخص یا طولانی باشد.
شناخت دقیق بیماران نیازمند تشک مواج به شما کمک می کند تا تصمیم درستی بگیرید. در ادامه به بررسی گروه های مختلفی که به تشک مواج نیاز دارند می پردازیم. دقت کنید که هر کدام از این گروه ها به دلایل متفاوتی در معرض خطر زخم بستر قرار دارند.
سالمندان بزرگ ترین گروه بیماران نیازمند تشک مواج هستند. با افزایش سن، پوست نازک تر و شکننده تر می شود. جریان خون در سالمندان کندتر است و توانایی ترمیم بافت ها کاهش می یابد. بسیاری از سالمندان به دلیل ضعف عضلانی، آرتروز یا بیماری های مزمن، توانایی تغییر وضعیت در تخت را ندارند.
طبق اطلاعات منتشر شده در MedlinePlus، سالمندان بالای 70 سال که بی حرکتی طولانی مدت دارند، در بالاترین سطح خطر ابتلا به زخم بستر قرار می گیرند. اگر سالمند شما بیش از نیمی از روز را در تخت سپری می کند، حتما باید تشک مواج تهیه کنید.
کاربرد تشک مواج برای سالمندان فقط محدود به بیمارستان نیست. بسیاری از خانواده ها در مراقبت در منزل از سالمندان خود، از تشک مواج استفاده می کنند و نتایج بسیار خوبی گرفته اند.
بیمار سکته مغزی یکی از شایع ترین گروه هایی است که به تشک مواج نیاز دارند. سکته مغزی اغلب باعث فلج نیمی از بدن (همی پلژی) می شود و بیمار قادر به حرکت آزادانه نیست.
بیمار سکته مغزی معمولا برای هفته ها یا ماه ها بستری می شود. در این مدت طولانی، بی حرکتی طولانی مدت خطر زخم بستر را به شدت افزایش می دهد. زمان استفاده از تشک مواج برای بیمار سکته مغزی دقیقا از همان روزهای اول بستری شدن است. نباید منتظر ماند تا علائم زخم بستر ظاهر شود.
بسیاری از متخصصان مغز و اعصاب، استفاده از تشک مواج را به عنوان بخشی از برنامه مراقبتی بیمار سکته مغزی توصیه می کنند. چه کسانی به تشک مواج نیاز دارند؟ قطعا بیماران سکته مغزی در صدر این لیست قرار دارند.
بیمارانی که به دلایل مختلف دچار فلج اندام شده اند، از جمله بیماران نیازمند تشک مواج هستند. فلج اندام می تواند ناشی از تصادفات، بیماری های عصبی، عفونت ها یا سایر عوامل باشد.
فرد فلج نمی تواند فشار وارد بر بدنش را احساس کند یا تغییر وضعیت دهد. به همین دلیل زخم بستر در این بیماران بسیار سریع تر ایجاد می شود. پیشگیری از زخم بستر در بیماران فلج اندام بدون استفاده از تشک مواج تقریبا غیر ممکن است.
بیمار ضایعه نخاعی به دلیل آسیب نخاع، توانایی حرکت و حس قسمت هایی از بدن را از دست می دهد. این بیماران معمولا برای تمام عمر نیاز به مراقبت ویژه دارند و زخم بستر یکی از شایع ترین و خطرناک ترین عوارضی است که تهدیدشان می کند.
بیمار ضایعه نخاعی درد ناشی از فشار را حس نمی کند و بنابراین هیچ واکنش طبیعی برای تغییر وضعیت ندارد. تشک مواج برای این بیماران نه یک گزینه، بلکه یک ضرورت مطلق است. مطالعات NHS نشان می دهد که بیش از 80 درصد بیماران ضایعه نخاعی در طول عمر خود حداقل یک بار دچار زخم بستر می شوند.
بیمارانی که جراحی سنگین مانند جراحی مفصل ران، جراحی ستون فقرات، جراحی قلب باز یا جراحی شکمی را تجربه کرده اند، ممکن است برای مدت طولانی توانایی حرکت نداشته باشند.
در دوره بعد از جراحی، درد شدید و محدودیت حرکتی باعث می شود بیمار ترجیح دهد بی حرکت بماند. این بی حرکتی طولانی مدت خطر زخم بستر را بالا می برد و استفاده از تشک مواج به شدت توصیه می شود.
هر بیماری که به هر دلیلی برای مدت طولانی بستری می شود، جزو بیماران نیازمند تشک مواج محسوب می شود. بیماران مبتلا به سرطان در مراحل پیشرفته، بیماران دیالیزی، بیماران کمایی و بیمارانی که به دستگاه تنفس مصنوعی وصل هستند، همگی در معرض خطر بالای زخم بستر هستند.
چه کسانی به تشک مواج نیاز دارند؟ به طور خلاصه هر فردی که بی حرکتی طولانی مدت را تجربه می کند و قادر به تغییر وضعیت مستقل نیست. کاربرد تشک مواج در تمام این شرایط اثبات شده و مورد تایید نهادهای معتبر پزشکی جهان است.
همان طور که مهم است بدانیم چه کسانی به تشک مواج نیاز دارند، مهم است بدانیم چه کسانی معمولا به آن نیازی ندارند. خرید تشک مواج بدون نیاز واقعی، هزینه غیر ضروری ایجاد می کند.
البته تصمیم نهایی باید با مشورت پزشک یا پرستار متخصص گرفته شود. حتی اگر فکر می کنید بیمار شما نیاز ندارد، بهتر است این موضوع را با تیم درمانی در میان بگذارید.
شناخت عوامل خطر زخم بستر کمک می کند تا بهتر بفهمید چه زمانی استفاده از تشک مواج ضروری است. هر چه تعداد عوامل خطر بیشتر باشد، نیاز به تشک مواج بیشتر و فوری تر است.
طبق اطلاعات Mayo Clinic، عوامل زیر خطر ابتلا به زخم بستر را افزایش می دهند:
اگر بیمار شما حتی دو یا سه مورد از عوامل بالا را دارد، بدون شک جزو بیماران نیازمند تشک مواج محسوب می شود و باید زمان استفاده از تشک مواج را جدی بگیرید.
وقتی متوجه شدید که بیمار شما به تشک مواج نیاز دارد، لازم است بدانید تشک های مواج در دو گروه اصلی طبقه بندی می شوند. هر کدام ویژگی ها و کاربرد خاص خود را دارند.
تشک مواج سلولی از تعدادی سلول (حفره) بادی لوله ای شکل تشکیل شده که به صورت موازی در کنار هم قرار گرفته اند. این سلول ها از طریق پمپ به صورت متناوب باد و خالی می شوند. تشک مواج سلولی معمولا روی تشک اصلی بیمار قرار می گیرد و نصب و استفاده از آن بسیار ساده است. این نوع تشک بیشتر برای پیشگیری از زخم بستر و مراقبت در منزل استفاده می شود.
تشک مواج تخم مرغی سطحی متفاوت دارد. روی سطح این تشک برجستگی هایی شبیه شانه تخم مرغ وجود دارد که فشار وارد بر بدن را در سطح وسیع تری توزیع می کند. تشک مواج تخم مرغی معمولا بادی نیست و از جنس فوم یا ابر طبی ساخته می شود. البته مدل هایی هم وجود دارند که ترکیبی از طراحی تخم مرغی و سیستم بادی هستند.
هر دو نوع تشک مواج کاربرد تشک مواج مشترکی دارند و آن پیشگیری از زخم بستر و کاهش فشار وارد بر نقاط حساس بدن بیمار است. انتخاب بین این دو نوع به شرایط بیمار، شدت خطر زخم بستر و توصیه پزشک بستگی دارد.
برای اطلاعات بیشتر و انتخاب مناسب ترین تشک، لینک های زیر را مطالعه کنید:
یکی از سوء تفاهم های رایج این است که با خرید تشک مواج، مشکل زخم بستر کاملا حل می شود. این تصور اشتباه است. کاربرد تشک مواج در کنار سایر اقدامات مراقبتی معنا پیدا می کند و به تنهایی نمی تواند تضمینی برای عدم ایجاد زخم بستر باشد.
اقداماتی که باید در کنار استفاده از تشک مواج انجام شود:
پس جواب این سوال مشخص است: خیر، استفاده از تشک مواج به تنهایی کافی نیست. تشک مواج یکی از مهم ترین ابزارهای پیشگیری از زخم بستر است، اما باید در کنار یک برنامه مراقبتی جامع استفاده شود.
بسیاری از خانواده ها با وجود تهیه تشک مواج، به دلیل اشتباهات رایج نتیجه مطلوبی نمی گیرند. آگاهی از این اشتباهات به شما کمک می کند تا بیشترین بهره را از تشک مواج ببرید.
1. خاموش کردن پمپ تشک مواج
برخی افراد به دلیل صدای پمپ، آن را در طول شب خاموش می کنند. این کار کاملا اشتباه است زیرا تشک مواج فقط زمانی عمل می کند که پمپ روشن باشد. بدون پمپ، تشک مواج تبدیل به یک تشک بادی معمولی می شود و هیچ فایده ای ندارد.
2. قرار دادن ملحفه ضخیم یا چند لایه روی تشک
ملحفه ضخیم، پتوی اضافی یا زیرانداز ضخیم بین بدن بیمار و تشک مواج، اثر تغییر فشار را کاهش می دهد. فقط از یک ملحفه نازک و صاف استفاده کنید.
3. تنظیم نادرست فشار پمپ
بسیاری از تشک های مواج قابلیت تنظیم فشار بر اساس وزن بیمار را دارند. اگر فشار خیلی کم یا خیلی زیاد تنظیم شود، تشک نمی تواند عملکرد صحیحی داشته باشد. فشار باید متناسب با وزن بیمار تنظیم شود.
4. استفاده نکردن از ملحفه ضد آب مناسب
در بیمارانی که بی اختیاری دارند، رطوبت می تواند به سلول های تشک مواج آسیب بزند. استفاده از ملحفه ضد آب نازک و قابل تنفس ضروری است.
5. بررسی نکردن اتصالات و شیلنگ ها
شیلنگ هایی که پمپ را به تشک متصل می کنند ممکن است تا بخورند یا جدا شوند. این موضوع باعث می شود بعضی از سلول ها باد نشوند و فشار به طور نامتعادل توزیع شود. بررسی روزانه اتصالات ضروری است.
6. اتکای صرف به تشک مواج و فراموش کردن تغییر پوزیشن
همان طور که گفتیم، تشک مواج جایگزین تغییر وضعیت بیمار نمی شود. حتی بهترین تشک مواج سلولی هم نیاز به کمک مراقب دارد تا بیمار هر 2 ساعت تغییر پوزیشن بدهد.
7. تاخیر در شروع استفاده از تشک مواج
بسیاری از خانواده ها فکر می کنند تا زمانی که زخم بستر ایجاد نشده، نیازی به تشک مواج نیست. این اشتباه بزرگی است. زمان استفاده از تشک مواج از اولین روز بستری شدن بیمار است، نه بعد از ایجاد زخم.
8. عدم تمیز کردن منظم تشک مواج
تشک مواج باید به طور منظم تمیز و ضد عفونی شود. عدم رعایت بهداشت تشک مواج می تواند منجر به عفونت های پوستی شود.
9. قرار دادن تشک مواج روی سطح ناهموار
تشک مواج باید روی یک سطح صاف و محکم قرار بگیرد. سطح ناهموار باعث توزیع نامتعادل فشار می شود.
حالا که می دانید چه زمانی استفاده از تشک مواج ضروری است و چه کسانی به تشک مواج نیاز دارند، قدم بعدی انتخاب مدل مناسب است. انتخاب تشک مواج مناسب به عوامل مختلفی بستگی دارد که در ادامه به آن ها اشاره می کنیم.
عواملی که در انتخاب تشک مواج باید در نظر بگیرید:
برای راهنمای کامل انتخاب بهترین تشک مواج متناسب با شرایط بیمار خود، مقاله بهترین تشک مواج برای بیمار زخم بستر را مطالعه کنید.
| نوع بیمار | نیاز به تشک مواج | دلیل |
|---|---|---|
| سالمندان بستری | بله – ضروری | پوست نازک، ضعف عضلانی، کاهش جریان خون |
| بیمار سکته مغزی | بله – ضروری | فلج نیمی از بدن، بی حرکتی طولانی مدت |
| بیمار فلج اندام | بله – ضروری | ناتوانی در تغییر وضعیت، عدم احساس فشار |
| بیمار ضایعه نخاعی | بله – بسیار ضروری | از دست دادن حس و حرکت، خطر بسیار بالای زخم بستر |
| بیمار بعد از جراحی سنگین | بله – توصیه شده | محدودیت حرکتی موقت، درد شدید |
| بیمار بستری طولانی مدت | بله – ضروری | بی حرکتی طولانی مدت، ضعف تدریجی بدن |
| بیمار دیابتی بستری | بله – ضروری | کاهش جریان خون، اختلال ترمیم بافت |
| بیمار کمایی | بله – بسیار ضروری | بی حرکتی کامل، عدم هوشیاری |
| بیمار با بی اختیاری | بله – توصیه شده | رطوبت مداوم پوست، افزایش آسیب پذیری |
| وضعیت بیمار | لزوم استفاده از تشک مواج | توضیح |
|---|---|---|
| قرمزی پوست در نقاط فشار | فوری | اولین نشانه آسیب فشاری. باید فورا تشک مواج تهیه شود |
| بیمار بیش از 15 ساعت در روز در تخت است | ضروری | بی حرکتی طولانی مدت خطر زخم بستر را به شدت بالا می برد |
| ناتوانی در تغییر وضعیت مستقل | ضروری | بدون تشک مواج، فشار مداوم بر نقاط تماس باقی می ماند |
| وجود زخم بستر درجه 1 | بسیار فوری | بدون تشک مواج، زخم بدتر می شود |
| وجود زخم بستر درجه 2 یا بالاتر | بسیار فوری | تشک مواج با کیفیت بالا ضروری است |
| بیمار حس درد ندارد | ضروری | بیمار فشار را احساس نمی کند و واکنش طبیعی ندارد |
| کاهش وزن شدید | توصیه شده | برجستگی های استخوانی بیشتر تحت فشار قرار می گیرند |
| بی اختیاری ادرار و مدفوع | توصیه شده | رطوبت مداوم آسیب پذیری پوست را افزایش می دهد |
| تغذیه ضعیف و کم خونی | توصیه شده | ترمیم بافت مختل است و پوست آسیب پذیرتر می شود |
| مصرف داروهای کورتیکواستروئیدی | توصیه شده | این داروها پوست را نازک و شکننده می کنند |
هر زمان که بیمار توانایی حرکت مستقل در تخت را نداشته باشد و مدت زمان بستری بودن طولانی یا نامشخص باشد. همچنین اگر علائم اولیه زخم بستر مانند قرمزی پوست مشاهده شود، فورا باید تشک مواج تهیه شود.
خیر. بسیاری از بیماران در منزل مراقبت می شوند و کاربرد تشک مواج در مراقبت در منزل بسیار رایج و ضروری است.
اگر سالمند بیشتر زمان خود را در حرکت سپری می کند و فقط شب ها می خوابد، معمولا نیاز فوری به تشک مواج ندارد. اما اگر بیشتر روز را در تخت سپری می کند، زمان استفاده از تشک مواج فرا رسیده است.
هر کدام کاربرد خاص خود را دارند. تشک مواج سلولی برای بیماران با خطر بالای زخم بستر مناسب تر است. تشک مواج تخم مرغی بیشتر برای افزایش راحتی و توزیع فشار عمومی استفاده می شود. برای اطلاعات بیشتر مقاله تفاوت تشک مواج سلولی و تخم مرغی را بخوانید.
بله. تشک مواج سلولی معمولا روی تشک اصلی بیمار قرار می گیرد. فقط مطمئن شوید سطح زیرین صاف و محکم باشد.
پمپ تشک مواج مقداری صدا تولید می کند. مدل های با کیفیت تر صدای کمتری دارند. هرگز پمپ را به دلیل صدا خاموش نکنید.
اثر پیشگیری از زخم بستر از همان لحظه اول استفاده شروع می شود. اما اگر زخم بستر قبلا ایجاد شده باشد، بهبود ممکن است هفته ها یا ماه ها طول بکشد.
بله. بیمار سکته مغزی معمولا فلج اندام دارد و توانایی حرکت مستقل ندارد. این بیماران جزو اصلی ترین گروه بیماران نیازمند تشک مواج هستند.
تشک مواج یکی از ضرورت های مراقبت از بیمار ضایعه نخاعی است، اما به تنهایی کافی نیست. تغییر پوزیشن منظم، مراقبت از پوست و تغذیه مناسب هم لازم است.
بله. کودکانی که به دلیل بیماری های عصبی عضلانی، ضایعات نخاعی یا بستری طولانی مدت بی حرکت هستند، به تشک مواج نیاز دارند. البته باید از مدل مناسب اندازه و وزن کودک استفاده شود.
اگر پوست بیمار در نقاط فشار قرمز شده، تاول زده، زخم باز دارد یا بوی بد می دهد، فورا به پزشک مراجعه کنید. هر گونه تغییر رنگ غیر طبیعی پوست نیاز به بررسی پزشکی دارد.
تشک مواج عوارض جانبی خاصی ندارد. تنها نکته ای که باید رعایت شود تنظیم صحیح فشار متناسب با وزن بیمار است. فشار نامناسب می تواند باعث ناراحتی بیمار شود.
بله. سطح تشک مواج با کیفیت معمولا از جنس PVC یا نایلون ضد آب است و به راحتی قابل تمیز کردن و ضد عفونی کردن می باشد.
تشک مواج را از فروشگاه های معتبر تجهیزات پزشکی بخرید. حتما مطمئن شوید محصول گارانتی دارد و خدمات پس از فروش ارائه می شود.
در این مقاله به طور کامل بررسی کردیم که چه زمانی استفاده از تشک مواج ضروری است و چه کسانی به تشک مواج نیاز دارند. نکات کلیدی که باید به خاطر بسپارید:
اگر هنوز مطمئن نیستید که بیمار شما به تشک مواج نیاز دارد، با پزشک یا پرستار متخصص مشورت کنید. اما به یاد داشته باشید: در مورد پیشگیری از زخم بستر، دیر اقدام کردن می تواند عواقب جبران ناپذیری داشته باشد. بهتر است زودتر از موعد اقدام کنید تا دیرتر.
کلیه حقوق مادی و معنوی برای آزما تجهیز محفوظ می باشد و هرگونه کپی برداری شامل پیگرد قانونی می باشد.
